Ali Cavit KAPLAN
Makine Yüksek Mühendisi
ali.kaplan@ibb.gov.tr
22.04.2013

SULAMA SİSTEMLERİ

İçinde bulunduğumuz yüzyılın en önemli sorunlarından biri su kaynaklarının hızla azalması ve iklim değişikliklerinin etkisiyle su sıkıntılarının giderek artmasıdır.

Doğanın en önemli unsuru olan su, sınırlı bir kaynaktır. Dünya nüfusunun hızla artmasına rağmen su kaynaklarının sabit olması ancak bilinçli bir su yönetimiyle kontrol altında tutulabilir.

Su kaynaklarının doğru bir şekilde kullanılmaması kuraklığı önlenemez bir noktaya getirecektir. Bunun önüne geçilmesi; sınırsız olmayan suyu temin etmeye çalışmak değil, su kullanımını doğru yönetmektir.

Dünyada ve Türkiye’de kullanım suyunun büyük çoğunluğu tarımsal sulama ve bir bölümü de peyzaj alanlarının sulanması amaçlı kullanılmaktadır.

Bitkinin ihtiyaç duyduğu ve yağışlarla karşılanamayan suyun toprakta bitkinin kök bölgesine gereken yer ve zamanda verilmesidir. Sulama konusunda pek çok sistem vardır.

A. Geleneksel (İlkel) Sulama Yöntemleri

1- Salma sulama yöntemi : Bu yöntemde su tarla hendeklerinden saptırılarak toprak yüzeyini devamlı bir tabaka halinde kaplayacak şekilde tarla yüzeyinde rasgele yayılmaya bırakılır. Suyun bol, isçilik masraflarının az olduğu bölgelerde kullanılır.

2-Uzun tava yöntemi : Tarlanın eğimi yönünde uzun şeritlere ayrılması, şeritlerin üst tarafından suyun kontrollü şekilde aşağı doğru akıtılmasıyla yapılan sulama şeklidir.

3-Hortumla sulama yöntemi : Su kaynağından hortumla alınan suyun bitkiye elle sulama yapılarak verilmesidir.

B. Modern Sulama Yöntemleri

1-Yağmurlama Sulama Yöntemi:

Yağmurlama sulama yönteminde su, doğal yağışa benzer biçimde toprak yüzeyine püskürtülerek sulama yapılır.

Bu yöntemde su kapalı borularla basınçlı şekilde sulama başlıklarına (sprinklere) kadar taşınır ve püskürtülerek alanın sulanması sağlanır. Sistemin çalışması için gereken basınç pompalarla sağlanır.

Yüzeyi düzgün olmayan, eğimi fazla, infiltrasyon (su alma) hızı yüksek arazilerde yüzey sulama
yöntemlerinin uygulanması randımanlı olmamaktadır.

Yine  su  alma  hızı  yüksek olan  topraklarda,  akış uzunluğunu azalması nedeniyle yüzey sulama ekonomik olmamaktadır. Bu gibi topraklarda ideal sulama yağmurlama sulamadır.

Bunun gibi bazı durumlarda göz önünde bulundurularak ve sağladığı birçok avantajlardan dolayı yağmurlama sulama yöntemi özellikle gelişmiş ülkelerde geniş uygulama alanı bulmuştur.

Yağmurlama sulama sistemleri uygun biçimde işletilirse sulama suyu ihtiyaçları yüzey sulamalara göre önemli ölçüde az olmaktadır. Özellikle yüzeyi düzgün olmayan, eğimli, sızdırma hızı yüksek olanlarda, sığ köklü bitkilerin sulanmasında başarılı sonuçlar vermektedir.
 

Yağmurlama sulama yönteminde, belirli bir ilk yatırım ve enerji giderleri gereklidir. Bu giderler yöntem uygulanarak, tarımsal ürün artışıyla karşılanabilirse yağmurlama sulama sistemleri gelişebilir. Yağmurlama sulama yöntemleri daha az işçilik gerektirdikleri için, işçiliğin pahalı olduğu yerlerde geniş uygulama alanı bulmuşlardır.

Enerji maliyetlerinin yüksekliği ve bakım-onarım yönünden bazı sorunlar bulunması sistemin en önemli dezavantajlarıdır.
 

 

 2- Damlama Sulama Yöntemi:

Düşük basınçla ve suyun, damla damla bitkinin köküne boru üzerine yerleştirilen damlama başlıklarından verilerek yapılan bir bitki sulama yöntemidir. Temel amaç; su kaybını önlemek ve toprağı, bitkinin su ihtiyacını karşılayacak seviyede sürekli olarak nemli tutmaktır. Toprağa damlama başlıklarıyla suyun verilmesi için şüphesiz ki basıncının düşük olması gerekir.            

Damla sulama yönteminde tüm toprak hacmi ıslatılmaz. Islatılacak toprak hacmi bitki köklerinin en iyi yararlanabileceği hacim olmalıdır. Aksi durumda bitkiler olumsuz yönde etkilenirler.

Damla sulama; suyunun sınırlı, sorunlu (tuzlu) olduğu bölgelerimizde özellikle hafif bünyeli topraklarda ekonomik yönden sebze, meyve gibi bitkilerin sulanmasında kullanılabilir.

Örneğin, ülkemizde seracılıkta, batı ve güney bölgelerimizde ekonomik yönden değerli bazı bitkilerin sulanmasında kullanılmakta ve uygulama alanı günden güne artmaktadır.

 

 

 

3-Toprak Altı Sulama (Terleyen Boru) Yöntemi:

Toprak altına belli aralıklarda serilen terleme boruları vasıtası ile suyun bitkinin kök bölgesine verilmesi yöntemidir.

Bu yöntemle verilecek su miktarı kök bölgesindeki su ve hava oranını en iyi şekilde kombine edecek düzeyde olmalıdır.

Terleme hortumu, toprağın üzerine veya yaklaşık bir karış altına serilerek kullanılır. En önemli faydası sulama maliyetini minimize etmesidir. Elle sulama ya da fıskiye ile sulamaya karşın %70 e varan tasarruf sağlar. Su tasarrufunun yanı sıra zamandan da tasarruf elde edilir. Bir kere serildikten sonra yerini değiştirmeye gerek kalmaz, sadece vanayı açmanız yeterlidir. Ayrıca ürün verimini ve kalitesini artırır, otlanmayı önler, toprağın çoraklaşıp verimsizleşmesine mani olur, bitkinin gelişim sürecini kısaltır ve eşit bir biçimde olgunlaşmasını sağlar. Hasılatın daha iri olmasını ve güzel olgunlaşmasını sağlar. Bunların yanında gübre kullanımında da ciddi tasarruf sağlar.
1- Su ve zaman tasarrufu.
2- Sulama kolaylığı.
3- Gübre kullanım tasarrufu.
4- Hasılatın kalitesini artırır, eşit miktarda gelişmesini sağlar.
5- Toprağın verimini artırır, çoraklaşmasını önler.
6- Bitkinin gelişim süresini hızlandırır, otlanmayı engeller.

 

 

 

 

 

 

 

 

Yazarın Son Yazıları

BELEDİYE BAŞKANIMIZ
DAİRE BAŞKANIMIZ
MÜDÜRÜMÜZ
BU AY YAPILACAKLAR
Yazlık mevsimlik çiçekleri bu ayda dikmeye başlayabilirsiniz.( Begonya,cam güzeli,kadife vs. )
Ligustrum(Kurtbağrı)gibi çit bitkileri bu ay budanabilir.
Çim biçimlerini her hafta düzenli olarak yapınız.
Çimlerinizi Azot ve Potasyum ağırlıklı gübreler ile gübreleyerek besleyiniz.
Hava durumuna göre çimlerinizi düzenli sulayınız.
Güllerinizde yaprak bitlerini görürseniz ilaçlama yapınız.
Mayıs ayında çimlerde sulamayı sabah 06:00–09:00,öğleden sonra 16:00–20:00 saatleri arasında yapınız.
Kaplı fidan dikimi her mevsim yapılabilir.
Çimler arasındaki yabancı otları temizleyiniz.
Çim tohumu ekimini bu ayda yapabilirsiniz.
Ağaçlarda sulamaya başlanmalıdır.
İlaçlamalarınızı yağışlı havalarda ve günün öğlen saatlerinde (10:00–16:00) yapmayınız.
Kışlık mevsimlik çiçekler bu ayda sökülmeye başlanır.( çuha çiçeği,menekşe çiçeği,şebboy vs. )